Pagina's

zondag 9 februari 2014

15. IQ-tests en playing it by the rules



Wat zijn de selectie criteria om iemand aan te nemen? Een diploma? Werkervaring? De sollicitatiebrief? Kennelijk is de score op een IQ-test belangrijker dan al het voorgaande, zo bleek toen mij zusje een stage probeerde te krijgen bij een accountancy bureau.
Bespottelijk vond ik het. Ik had namelijk net geleerd dat IQ een nieuw type stratificatie is: een ordeningsysteem om mensen verticaal te rangschikken. Het is een totaal overgewaardeerd systeem omdat niemand – ook niet de ontwerpers van de tests – écht kan identificeren wat een IQ-test precies test en/of wat IQ precies is. Verder is het zo dat de uitkomst van de test te beïnvloeden blijkt door oefening, maar toch ook niet helemaal. Het is niet te meten of het aangeleerde kennis of aangeboren intelligentie (wat dat dan ook mag zijn) test, aangezien de test taal en reken opgaven bevat die zonder onderwijs in lezen en rekenen, met de beste wil en alle intelligentie in de wereld, onoplosbaar zijn.
Maar ja, aan al deze kennis had mijn zusje – in lichte paniek, omdat ze nog nooit zo’n ding had gemaakt – natuurlijk niks. Zij is simpelweg een van de vele accountancy studenten die solliciteert voor een stage. Als ze de test weigert, vanwege bovenstaande valide en wetenschappelijk onderbouwde argumentatie, wordt haar simpelweg de deur gewezen omdat ze een bijdehante tante is die 'haar plaats niet kent’. Maar hoe los ga je dan om met post-IQ-test stress?

Mijn zusje is nogal anders dan ik. Ze is blond, heeft al jaren dezelfde vriend met wie ze buiten de Randstad samenwoont en ze studeert accountancy. En dat vindt ze leuk. Van jongs af aan waren we anders. Zij hield van sieraden en sleutels, ik van jongenskleren en rollenspellen. Waar de vrije school voor mij een schot in de roos was, was zij beter op haar plek op een school waar regels regels zijn en de studenten muziekavond een wedstrijd is.
Studeren had op de middelbare school al niet haar voorkeur. Ze was pragmatisch ingesteld en haalde precies de cijfers die ze nodig had om haar havo diploma te halen. Toen ze een studie moest kiezen koos zij, ondanks aanmoediging van haar omgeving, niet om haar zangtalent tot professioneel niveau te ontwikkelen. Op het conservatorium zou ze namelijk keihard moeten studeren om vervolgens waarschijnlijk werkloos te worden. Nuchter als ze is, koos ze voor een studie waar ze een concreet beroep zou leren en nog belangrijker: later heel veel geld mee kon verdienen. Ze had altijd gehouden van cijfers op een bepaalde manier en besloot accountant te worden.  
Door accountant te worden zette ze de lijn door van de familietraditie. Opa was namelijk ook accountant (en muzikaal). Wel de opa met een gigantisch vrijstaand huis in Hilversum, zeilboot op Loosdrechtse plassen en een vrouw die dagenlang filosoferend uit het raam kon staren. Ik heb meer de genen van mijn oma heb geërfd.

Een paar dingen die ik van haar heb geleerd over accountants: ze zijn punctueel, krijgen veel geld, houden van regels, houden anderen aan de protocollen, ze dragen (mantel-)pakken en zijn serieus. Toen mijn zus uitgenodigd werd op sollicitatiegesprek, werd haar dan ook doodleuk verteld dat ze een IQ test moest doen. Net als iedereen.
Ze faalde op een van de drie onderdelen van de test. Natuurlijk had ze een back-up strategie, geheel volgens de wetten van de wereld van de accountants. De test was namelijk van universitair niveau. Dat had ze ergens in de bijsluiter of zo gelezen. Aangezien ze geen universitair student is, had ze recht op bonuspunten. Ze belde het bedrijf om hen te wijzen op dit feit, het bezwaar werd aanvaard en m’n zus aangenomen. Niet bijdehand maar played by the rules. 



Geen opmerkingen:

Een reactie posten