Pagina's

donderdag 14 mei 2015

Joris en de Draak

Een vriendin van me zag zich na het afstuderen van haar tweede master gedwongen een uitkering aan te vragen. Wat je dan moet doen is naar het UWV gaan en je onderwerpen aan een vijandig systeem dat is ingesteld op luie nutteloze mensen die thuis willen zitten, hun kat willen aaien en hun handje op willen houden. Een ritueel van vernederingen waar het studentencorps nog een puntje aan kan zuigen. Evaluaties over jou CV (lees: je leven), verplichte bezoeken langs allemaal schimmige uitzendbureaus, smeken om aangenomen te worden als drs. Miss WC-poets, schriftelijk en mondelinge overhoringen over de gedane smeekbedes bij een ijskoude bureaucraat, en bij thuiskomst elke avond dezelfde slappe groentesoep eten want de eerste maand krijg je geen geld. Stenen-UVW-wet is: gij zult bewezen hebt dat u zo van uw recht op bijstand bent overtuigd dat u er alles voor over hebt het te krijgen.
Dit soort verhalen maken mij boos en bang. Gelukkig ben ik in de bevoorrechte positie dat als het aankomt op bijstand ik eerst nog kan bedelen bij mijn persoonlijke vangnet, mijn ouders. Ze zijn lang niet zo hardvochtig als de bureaucraten met wie ik geen bloed deel, maar terug naar mijn ouders en terecht komen in puberfase 2.0 dient tevens ten alle tijden voorkomen te worden. 

Om bedelen van elke soort dus voor te zijn, ben ik tijdens het schrijven van mijn scriptie alvast begonnen met solliciteren. Enerzijds probeer ik een simpel uitzendbaantje te vinden waarmee ik een eurobuffel kan opbouwen zodat ik een paar maanden mijn huur en boodschappen kan betalen als ik in niemandsbaan-carrièrelimbo kom. Anderzijds solliciteer ik op een beroepsgerichte vervolgopleiding en startersbanen. Prachtige kansen met eisenlijsten zo lang als de haren van Rapunzel en een stapel sollicitatiebrieven van concurrenten zo hoog als haar toren.
Zodoende komt het er op neer dat ik elke week één of twee sollicitaties doe. Wat trouwens nog niks is in vergelijking met wat me te wachten staat als ik in de bijstand kom (eis: vijf sollicitaties per week), maar ik goed druk ben.
Het is niet eens de tijd die het kost om te solliciteren, de druk zit 'm in de emotionele arbeid die solliciteren kost. Bij het vinden van een vacature begint het al. Zou dit iets voor mij zijn? Wat kan ik bijdrage aan dit bedrijf? Hoe zou mijn leven eruit zien als ik het word? Het inbeelden van je toekomstige zelf in jouw toekomstige baan is emotioneel uitputtend.
Vervolgens wil elke werkgever uit jouw mond horen hoe erg jij deze baan wil, hoe dankbaar je zult zijn dat je de kans krijgt voor hem of haar te werken, dat je geen seconde vrije tijd meer wilt en al helemaal niet meer dan het minimumloon verwacht. Bij voorkeur zien ze je zo enthousiast dat je het hoofd van alle concurrenten af bijt en met schedel en oogballen en al smakelijk zal oppeuzelen. Zelfs het uitzendbureau, dat een klantenservice medewerkers selecteerde, wilde van mij horen dat ik telefonische klachten behandelen een avontuurlijke, afwisselende, spannende uitdaging vond. Die inbeeldingskracht kost emotionele energie, inleving en fysiek spel. Acteren is immers worden wie je speelt.

De vriendin bij het UWV besloot deze sollicitatiearbeid te benaderen als een antropologische studie. Terwijl ze zat te wachten op de martelingen van de UWV medewerker, keek ze om zich heen als een buitenstaander die de exotische volksstam om haar heen wil begrijpen. Wat voor mensen zijn dit? Hoe gedragen zij zich? Wat proberen ze te communiceren?
Tijdens het gesprek met de beul deed ze alsof het een dorpskoning was die twijfelde of hij haar kon toelaten in zijn gemeenschap. Wat zegt hij precies? Wat moet ik doen om toegang te krijgen? Wat zijn zijn normen en hoe reageer ik daar zo vloeiend mogelijk op?
Helaas heb ik die vriendin niet zover kunnen krijgen om daadwerkelijk een etnografie te schrijven over haar ervaringen tijdens de drie maanden die ze in de bijstand leefde. Ze vond een baan die niet aansloot bij haar profiel, maar wel bij haar intelligentie. Ze leerde de taal der economie en bestudeerd nu excel sheets. Wel vertelde ze me een observatie van haar veldwerkperiode bij het UWV die mij elke keer helpt als ik worstel met een sollicitatie.
Solliciteren is als Joris en de Draak, zei ze. Het ene moment ben je Joris; de wereld ligt aan je voeten, je krijgt honderd en één dukaten en de prinses, mits je de vuurspuwende draak kunt verslaan. Het volgende moment ben je de draak; een monster dat nergens goed voor is, enkel vernielt en consumeert en nu ook nog een rottig ettertje aan de voeten heeft dat vervaarlijke steken uitdeelt. Solliciteren is vuur spugen en afweren tot een van de twee wint.


Dankjewel Marije, voor dit beeldende en behulpzame inzicht.   


Geen opmerkingen:

Een reactie posten